किं भारतमिति विचारचार्यांम् अनेकानि वाक्यानि संदृश्यन्ते-
भा इत्युक्ते तमः (अन्ध्कारः) र इत्युक्ते प्रकाशः अर्थात् य : अस्माव् अन्ध्कारात् प्रकाशं प्रति नयति सः भारतः इत्युच्यते। एतादृश नामवैशिब्द्यं नास्ति अन्येषां देशानां उच्यते-
'रत्नाकरधैत पदां हिमालय किरिटिनिम्
ब्रह्मराजर्षि रत्नाढभ्यां वन्दे जगन्मातरम्।
अर्थात् दक्षिणे विद्यामानानि सागरानि नित्यं भारतमातुः चरणे प्रक्षायन्ति, उत्तरस्यां हिमालयः पर्वताः राजमुकुट धृत्वा राजैव रराजते एतादृश देशं ब्रह्मराजर्षि ऋषिभिः सदा वन्द्यन्तिे।
क्र्वाच्दत्रा श्रूयते-
'दुर्लभं भारते जन्म' अर्थात् भारत देशे जन्म प्रापनं महत दुर्लभं वर्तते। वयं अन्यत्र कदाचित् जन्म प्राप्तुं अर्हः किन्तु भारतदेशे पुनः मनुष्यरूपेण च प्रापनं सुदुर्लभः एव। यतोऽहि देशोऽयं देवतानां ऋषिनांसज्जवानां विदुषां तेजस्वीनी नारीणां वर्तते।
भारतवर्षस्य कालः-
देशोऽयं नास्ति अद्यतनः वा नवीनः अयं देशः अर्वाचीनः यस्य काल निधरयितुं वयं न क्षमः यतोऽहि अस्य विषये सर्वत्रा बहुगीयते उच्यते,
भारतं इत्युक्ते न केवलं देशः वर्तते अपितु विश्वस्य गुरफः वर्तते सर्वान् देशान् सुपथि मार्गे प्रेरकः वर्तते कर्तव्याकर्तव्य बोध्कः वर्तते सर्वविध् शास्त्रा शास्त्राज्ञाने कारकः वर्तते।
भारतं न केवलं एकः देशः वर्तते अपितु ज्ञान राशेः अब्धि: वर्तते यत्रा विविधेषु श्रेत्रोषु विविधेभ्यः क्षेत्रोभ्यः जनाः आगत्यअस्यां अब्धै स्नानं कुर्वन्ति पुनः एव ज्ञानचक्षुः अदघाट्यन्ते पुनः ते एव समजस्य राष्ट्रस्य निर्माणकः वर्तत्ते।
यदा वयं अभ्येभ्यः देशेभ्यः भरतदेशस्य तुलनां वुफर्मः चेत् वयं अक्षमः भवामः यतोऽहि अस्य तुलना नैव अस्मात् देशात् न कर्तुं शक्यते।
भारतदेशेऽव चतुर्णां वेदानां षडङ्गानां, अष्टादश पुराणानां, रामायण, महाभारतादि महाकाव्यानां, अष्टादश पुराणानां, रामायण, महाभारतादि महाकाव्यानां, ब्राह्मण- ग्रन्थानां उपनिषानां परिचर्चा अत्रा दृश्यतेयेत मनुष्यानां सर्वविध्ः उन्नतिः, मोक्षप्रारत्यर्थं सर्वोवृष्ट साध्कः रूपेणपरिगण्यते।
भारतेऽव साहित्य सङ्ग्ीत कला नृत्यं, इत्यादीनां प्रादुर्भावः जातः।
सम्प्रति विषयस्य चर्चा अति गम्भीरं वर्तते। यतः जनाः एवं वदन्ति भारतदेंशः एकः कथा एव वर्तते- भारत देशस्योषरि बहुविध् प्रकारैः जनाः वैदेशिकाः अत्याचारं वृफतवन्तः यतः देशोऽयं धर्म प्रधनः देशः। अस्य देशसय उपरि पुराकालादेव आक्रमणं जातं किन्तु मध्ये, मध्ये यदा-यदा भारतदेशस्योपरिआक्रमणं जातं तदा तदा महापुरुषाणां आगम जातं तैः एव एतादृशानां समस्याना निवारणं कृतवन्तः। उच्यते गीतायां-
यदा यदा हि धर्मस्य गलानिर्भवति भारत
अभ्यथ्यानां अध्र्मस्य तदान्मानांसृजाम्य हं
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्क्रितां
धर्म संस्थापनर्थाय संभवामि युगे युगे।
अतः अयं उक्तेः प्रभावः प्रायः सर्वदा अस्माभिः दृष्टं एव।
काले काले तथाभूतानां महावीरानां वीराङ्गीनां कवीनांविदुषां तपस्वीनां, साधुनां देशोतद्धारकानां आगमनं जातं वर्तते। यथा सत्ययुगे हरिश्चन्द्रस्य
त्रोतायुगे- री रामस्य
द्वापरयुग- योगिराजवृफष्ण चन्द्रस्य इति सम्प्रति कलियुगेऽपि बहूथं आगमनं जातं यथा- अशोक सम्राटः, चन्द्रगुप्तः, मंगलपाण्डेयः, बिरसामुण्डमहाभागस्य,
पृथिवीराजस्यस, बाजीरावस्य, शिवाजी महाभासय, भगतसिंहस्य राजगुरोः, चन्द्रशेखरस्य, राणासिंहदि सत्रियाणां देश रक्षार्थ जातं।
साधुषु- महावीर (जैन धर्मस्य प्रवर्तकः महात्मा बुद्ध बौद्ध धर्म प्रवर्तकः) स्वामीदयानन्दः (आर्यसमाजस्य प्रवर्तकः) वेवेकान्दः (शान्ति निकेतनः) कबिरः गुरफनानानक, रहीम वालिमीकीः, महात्मा गांधी आदिनां समाज सेवकानां आगमनं जातं।
भारदेशाः एकाकथानास्ति यतः अस्य देशस्य संरक्षणार्थ बहूनां जनानां नारीनां रक्षाकानां क्षत्रियाणांस्वरक्तं प्राणं देशाय समर्पितवन्तः ते नकदापिदेशं अन्यस्मात् इति न चिन्तित वन्तः सर्वदा आत्मनं अनुभूय उद्धारार्थ प्रयत्नं कृतवन्तः।
अस्यदेशस्य कृते स्वंतत्र्यं प्राप्त्यर्थ- मंगलपाण्डेय, भगतसिंह प्रभृतिनां नैकानां वीरानां स्व प्राणं देशाय दत्तकारणादेववयं सम्प्रति स्वातन्त्रयं अनुभवामः। अस्यदेशस्य कथावर्णनां सर्वेषां देशानां अपेक्षा भिलं विशिष्टं च वर्तते।
किन्तु सम्प्रति जनाः भारदेशं भिल इव अनुमन्यन्ते तेषां धरणां परिवर्तनं जाते ते देशस्य प्रति श्रद्धां निष्टां नस्थापयन्ति तस्मात् कारणात् अस्माभिः पुनः अधेपतनं प्रति गम्यमानः भूयन्ते। अस्मांक सेमषां कर्तव्यं वर्तते यत् अस्माभिः स्वदेशस्य विषये, स्वदेश सभ्यता संस्वृफति न विस्मरणीयम्
उच्यते-
भारतस्य प्रतीष्ठेद्वे संस्वृफतं संस्वृफतिस्तथा’ इत्यस्य वाक्यस्य सार्थकतां करणीयं। अस्माकं विपुल ज्ञानराशिः संस्वृफत भाषायामेव वर्तते अतः अस्माभिः संस्वृफतं पठनीयं तेन ज्ञानं भवति तेनं ज्ञानेन वयं अन्यान् जमान् प्रेरयितुं शक्यः तेन अस्माकं उन्नति भवतिततः
परिवारस्य, वतः समाजस्य ततः ग्रामस्य, ततः जनपदस्य ततः राज्यस्य ततः आराष्ट्रस्य ततः सम्पूर्ण विश्वस्य विकाशः भवति अतः वयं स्वज्ञाननिधिं विश्व प्रति प्रसारयामहैः।
अन्ते एवं वक्तुं शक्यते भारतदेशः एका कथा नास्ति अपितुं जीवत कथा वर्तते यत् केवलं पुस्तके एव नसंधठीतः अपितु प्रत्यक्ष जीवने सर्वेषां जनवनांजीवने व्यतीतं जातंम्।
अस्माकं भारत देशः महान वर्तते वन्दे भारत मातरम्।
Comments
Post a Comment